لباس‌هاي محلي؛ هويت فراموش شده

امروز در بيشتر مناطق استان گلستان حتي روستاها، كمتر زنان و مرداني با پوشش‌هاي محلي ديده مي‌شود و اين لباس‌هاي داراي پيشينه و هويت در كنج پستوها و صندوقچه‌هاي پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها خاك مي‌خورند و زنگار فراموشي بر آنها نشسته است.

نقش و نگار موجود در لباس‌هاي محلي اوج هنر و ظرافت هنرپردازاني را روايت مي‌كند كه اكنون خود نيز همانند هنرشان به فراموشي سپرده شدند و در انتظار رونق دوباره هنرشان لحظه‌شماري مي‌كنند.

ورود مدهاي جديد و بي‌هويت خارجي باعث از رونق افتادن لباس‌هاي بومي و محلي شده كه معرف فرهنگ غني و بومي هر منطقه و جلوه‌گر آيين‌هاي اصيل آن است.

پشم، الياف طبيعي و ابريشم موجود در لباس‌هاي محلي، ذوق و سليقه هنرمندان بي‌نام و نشاني را روايت مي‌كند كه با عشق و شيدايي هر تار را به پودي گره زده‌اند.

كارشناسان و فعالان حوزه صنايع دستي گلستان بر لزوم برنامه‌ريزي براي احيا و رونق دوباره لباس‌هاي محلي تاكيد مي‌كنند.

آنان ورود صنايع دستي ماشيني، طولاني بودن مدت زمان توليد، بالا بودن قيمت و حمايت نشدن را از جمله دلايل فراموشي اين لباس‌هاي فاخر و ارزشمند محلي عنوان مي‌كنند.

جعفر خاني، كارشناس ميراث فرهنگي گرگان مي‌گويد: اكنون شمار كمي از مردان و زنان منطقه لباس‌هاي خوش‌نقش‌ونگار محلي را مي‌پوشند.
وي افزود: ورود انواع ماشين‌آلات و پوشاك خارجي باعث شده تا بازار پارچه‌هاي رنگين محلي كم‌رونق شود و اين البسه‌هاي باهويت در كنج پستوها جاي گيرد.

به گفته خاني، هم اينك دوخت انواع لباس‌هاي محلي در اين استان منسوخ شده و هنرمندان شاخصي را نمي‌توان در اين رشته هنري اصيل پيدا كرد.
اين كارشناس ميراث فرهنگي ادامه داد: رنگ و نگارهاي شاد و متنوع به كار رفته در لباس‌هاي محلي علاوه بر زيبايي، آرامش روحي و رواني را براي فرد ايجاد مي‌كند.

مراد مفيد كوچك، استادكاري كه بيش از نيم قرن از عمرش را در كار دوخت لباس‌هاي محلي گذرانده است، مي‌گويد: به رغم كم‌توجهي نسل جديد به لباس‌هاي محلي، هنوز لباس‌هاي تركمني، رامياني و غيره طرفداران خاص خود را دارد.

وي افزود: براي استفاده از لباس‌هاي محلي به جاي لباس‌هاي تنگ و بدن‌نماي غربي بايد حمايت و فرهنگ‌سازي شود.

وي اظهار كرد: اكنون برخي از زوج‌هاي جوان براي جشن ازدواج از اين نوع لباس‌هاي محلي استفاده مي‌كنند.

به گفته مفيد كوچك، متاسفانه برخي لباس‌هاي محلي را به دليل كهنگي و بي‌ارزشي كنار گذاشته‌اند، در حالي كه اين لباس‌ها نشانه فرهنگ و هويت ماست و بايد حفظ شود.

اين هنرمند آق‌قلايي ادامه داد: حمايت از توليدكنندگان و هنرمندان اين رشته هنري و ارائه تسهيلات و امكانات مورد نياز به آنها تاحدي در پويايي اين رشته هنري موثر است.

معاون صنايع دستي سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري گلستان هم معتقد است، لباس‌هاي محلي در معرفي فرهنگ غني و شناسايي صنايع دستي منطقه نقش زيادي دارد، بنابراين بايد نسبت به احياي اين هنرهاي اصيل اقدام شود.

انوشيروان گراييلي افزود: البسه محلي با گذشت زمان از شوون مختلف زندگي همچون اعتقادات، آداب و رسوم طبقات اجتماعي، شرايط اجتماعي و غيره اثر پذيرفته است.

وي بيان كرد: امروزه به حكم گذر زمان، تحول اوضاع اجتماعي و روابط با ساير كشورها تغييرات زيادي در طرز پوشش اهالي منطقه به وجود آمده و بخشي از پوشش قديم را فقط در ميان روستاييان و عشاير مي‌توان ديد.

وي تصريح كرد: براي حفظ فرهنگ غني منطقه و شناسايي لباس‌هاي خاص رو به فراموشي، اين معاونت در خصوص پوشش چند منطقه استان تحقيقاتي را آغاز كرده است.

به گفته گراييلي اين تحقيقات در مناطقي از جمله علي‌آباد كتول، زيارت، شاهكوه، راميان، تركمن‌نشين‌ها، سركلاته خرابشهر و قزاقها انجام شده است.

معاون صنايع دستي ميراث فرهنگي گلستان ادامه داد: پس از احياي اين هنرهاي سنتي، لباسهاي محلي استان مي‌تواند در رديف لباس‌هاي رسمي كشور قرار گيرد.

وي يادآور شد: با الگوپذيري لباس‌هاي ملي از اين البسه علاوه بر حفظ فرهنگ بومي منطقه، جهت حفظ صنايع دستي منطقه نيز برنامه‌ريزي خواهد شد.