زرنددرگذرتاریخ3

زرند و آثار دیگر ماقبل تاریخ: علاوه بر پیدایش آثار مهم جای پای دانیاسورها که مربوط به دوران ماقبل از تاریخ بوده و در روستای کوهستانی ده علیرضا کشف گردیده است، خوشبختانه در سالهای اخیر با همت و تلاش محققین و اساتید و نویسندگان محلی در جهت کسب اطلاعات بیشتر به راز و رمزهای نهفته تاریخی شهرستان، به اسرار جدید پی برده اند. که در اینجا به مختصری از یافته ها و کشفیات تازه آنها اشاره می شود.

یکی از پدیده های مردمان پیش از تاریخ، حجّاری کردن و یا به عبارت دیگر، کندن اشکال مختلف برروی دیوارهای صاف سنگی بوده است که نماد زندگی و عقاید مردمان آن دوران را نشان می دهد. در 54 کیلومتری جنوب غربی زرند و در نزدیکی آبادی کوچکی به نام «حشیش» و در دره ای به نام بابندان رودخانه ای موجود است که به رودخانه محمدی معروف می باشد. در دیواره ی صاف رودخانه، از نزدیک بستر در ارتفاع سه متری مردم پیش از تاریخ، با حجاری نمودن و کند و کاری و به عبارتی خراش دادن در سطح صاف صخره مذکور، صحنه هایی از اعتقادات و معیشت مردم دوران قدیم خود را به نمایش گذاشته اند.

آنها با انجام چنین کاری دشوار، آنهم با نداشتن امکانات و نیز سایر وسایل حجاری، توانسته اند اشکال هفتاد نمونه ی حیوان را که بیشتر آنها نقش بز کوهی و انسان انتزاعی می باشد از خود بجا گذارند. چنین آثاری که مربوط به دوران پیش از تاریخ می باشد، مؤید کهن بودن شهرستان زرند را بخصوص در مناطق کوهستانی و خوش آب و هوا به ثبوت می رساند (شاید چنین آثاری در سایر روستاها و صخره های کوهستانی دیگر یافت شود.) یکی از دلایل اجتماعی زندگی کردن انسان های ماقبل تاریخ در مرحله نخست، وجود آب فراوان و استقرار موقعیت زیستگاهی و سکونت بوده است. لذا وجود رودخانه و یا چشمه می تواند از موارد مذکور باشد.

زرند و اشیاء عتیقه: از موارد خاص دیگر که دلیل بر اثبات کهن بودن شهرها تلقی می شود، کشف اشیاء و ابزارآلات زیر زمینی و به قولی، اشیاء عتیقه می باشد که کارشناسان مربوطه قدمت آنها را تعیین و برای حفظ اشیاء بدست آمده که متعلق به میراث نیاکان ما می باشد، آنها را در موزه های مختلف کشور نگهداری و با ذکر قدمت تاریخی و نام آن شهر، اشیای مربوطه را در معرض دید همگان قرار می دهند. قدیمی ترین شی بدست آمده در زرند که در زیر زمین ساختمان موزه مردم شناسی تهران نگهداری می شود مربوط به هزاره قبل از میلاد یعنی بیش از سه هزار سال قبل است که از زندگی و تمدن اجتماعی مردم آنزمان در شهر زرند خبر می دهد.

کشف سکه های دوره های باستان، پیدایش شمشیر، خنجر دسته طلایی، کلاهخود، مجسمه های کوچک و بسیاری دیگر از لوازمات و ابزارهای با ارزش دوران های قدیم، بخصوص در مناطق کوهستانی شرق و غرب زرند که در اثر حفاری بدست آمده و بعضاً تحویل میراث فرهنگی گردیده از جمله مواردی می باشد که پس از مطالعه کارشناسان فنی میراث به قدمت تاریخی آن پی خواهند برد.

هرچند تا کنون شهرستان زرند از طرف باستان شناسان اداره کل میراث فرهنگی کرمان مورد کاوش دقیق اشیاء زیر زمینی قرار نگرفته، اما در اثر بعضی حفاری ها، نه به قصد اکتشاف بلکه به جهت تخریب یک بنا و یا گورستان قدیمی، تا بحال بیش از بیست شی قدیمی و با ارزش را در منطقه زرند شناسایی و به ثبت میراث رسانده اند. این در حالی است که در بهار امسال (87) خبر از پیدایش شیئی با ارزش قدیمی در باغات پسته ریحان به گوش می رسید که ظاهراً یابنده آن با فروش اثر قدیمی، به افراد کوته بین و دشمنان ناآگاه هویت اجتماعی و فرهنگی نیاکان و اجدادمان، نه تنها در شهر زرند، بلکه آثار هویتی ملی کشورمان را صرفاً بخاطر خرید خانه و یا ماشین فروخته اند. بجاست با توجه به کهن بودن شهرستان زرند، اداره میراث فرهنگی به منظور شناسایی از اشیاء زیر زمینی تیم باستان شناسی را به این شهر اعزام تا کاوشهای قانونی را انجام و سابقه و دیرینه بودن این دیار کهن مشخص شود.

بناهای تاریخی زرند: همانطور که ذکز شد شهر زرند دارای قدمتی با سابقه کهن است. قدیمی ترین بنای تاریخی که در مرکز شهر قرار داشت، مسجد جامع کهن شهر بوده که بر جای مسجد فعلی قرار داشت. قدمت بنای مذکور که به قبل از اسلام می رسید، به روایتی در زمان خلیفه ی دوم یعنی عمر (13 ـ 23 قمری) که اعراب مسلمان، با نفوذ خود به کرمان و سپس به شهرهای جنوبی و پس از آن به شهرهای شمالی استان، اسلام را به ارمغان آوردند بنای مذکور به مسجد مبدل گردید.

از دیگر بناهای قدیم زرند که مانند مسجد جامع قدیم، تخریب گردیدند دو یخدان بزرگ که در داخل شهر قرار داشت، می باشد. دو قلعه بزرگ با عمارات مختلف که یکی جنب خندق فعلی و دیگری در حسینیه قلعه وجود داشت، که به انضمام برج های متعدد که در داخل و چهار گوشه ی شهر، قرن ها به عنوان نماد امنیتی و مکانی امن جهت حفاظت اهالی، به علل گوناگون بخصوص حوادث طبیعی نمونه سیل و زلزله از صفحه تاریخ محو شدند. خوشبختانه با وجود تخریب اکثر بناهای قدیم شهرستان، هنوز تعدادی از مراکز مذکور در مرکز شهر و روستاهای اطراف عرض وجود نموده و توجه مسئولین را به خود معطوف می دارند.

مسجد حسینیه قلعه: مسجد حسینیه قلعه که در قسمت جنوب حسینیه قرار دارد، به روایتی مربوط به اواخر دوران زندیه می باشد. سبک معماری مسجد مذکور، بسیار جالب و متشکل از سالن، ایوان و چند باب اتاق در قسمت جنوب است.

معمرینی که در حوالی مسجد زندگی می کنند به نقل از اجدادشان قدمت احداث مسجد را 800 سال قبل می دانند. صِفه مسجد بیشتر جهت عزاداری و احیای شب های قدر مورد استفاده قرار می گیرد. در حال حاضر تولیت مسجد مذکور به عهده ی آقای علی ابراهیمی می باشد.

بازار وکیل: بازار سرپوشیده ی وکیل که در مقابل میدان مرکزی شهر قرار دارد و درب های اصلی مسجد جامع در آن می باشد به وکیل الملک اول (محمد اسماعل خان) حاکم روزگار قاجار انتساب دارد. روایت است که زنی به نام حاجیه خانم بازار مذکور را به مبلغ 15 تومان می خرد و چون خبر فسخ آنرا از طرف فروشنده (حاکم) می شنود آنرا وقف می کند. در حال حاضر متولی بازار وکیل آقای علی کریمی است که تا رسیدن به سن قانونی برادرزاده خود کار تولیت را عهده دار می باشد.